Mijn vak communicatie kent vele betrokken fans met een uitgesproken mening. Of het nu gaat om de politieke arena, de uitingen van grote organisaties of de communicatie van individuele personen. “Slecht”, “goed”, “de verkeerde toon”, “het juiste beeld”, “lelijke kleur” – als communicatiespecialist heb ik talloze gesprekken gevoerd over wat communicatie nou wel of niet goed maakt. En ja, soms zelfs over wat er überhaupt onder communicatie valt. Maar daar wil ik het vandaag niet over hebben.
Wat ik wél wil bespreken, is dat communicatie geen kwestie van smaak is, maar van strategische keuzes. Natuurlijk, er zijn talloze manieren om een boodschap over te brengen. En ja, iedereen kan daar een mening over hebben. Maar als specialist weet ik dat effectieve communicatie niet zomaar ontstaat. Het begint bij duidelijke keuzes vanuit de organisatie: wie wil je bereiken, welk gevoel wil je oproepen en wat wil je dat je doelgroep uiteindelijk doet?
Die keuzes maak ik niet op basis van mijn mening
Misschien wil je bestaande fans nog sterker aan je binden. Of je hebt een nieuw product dat perfect past bij een nieuwe doelgroep. Misschien zijn je medewerkers je grootste ambassadeurs en wil je hun trots versterken. Of je richt je communicatie juist op zakelijke of politieke partners die jouw groei kunnen ondersteunen. Alles draagt bij aan zichtbaarheid, het is alleen een ander uitgangspunt. En elk uitgangspunt vraagt om een andere communicatiestrategie.
Hier komt mijn vak écht tot leven. Want communicatie draait niet alleen om mooie woorden of aantrekkelijke beelden. Het komt voor uit psychologie en sociologie. Ieder mens verwerkt, interpreteert en reageert op zijn eigen manier. Wellicht zegt de theorie van Rogers over persoonsgerichte benadering je wat. Maar gelukkig willen mensen ook ergens bij horen, denk aan de behoeftepiramide van Maslow. Individuen vinden elkaar in gemeenschappelijke delers en vormen zo een groep. En als je die gemeenschappelijke deler goed in kaart brengt, kan je de groep aanspreken en verbinden aan jou of je organisatie (kort gezegd).
De kracht van keuzes en inzichten
Betekent dit dat je altijd iedereen tevreden kunt stellen? Nee, zeker niet. Sterker nog: je doet het nooit goed voor iedereen. Maar dat hoeft ook niet. Door scherpe keuzes te maken op basis van inzichten, kun je juist heel goed aansluiten bij een specifieke groep mensen die jouw merk waarderen en je boodschap omarmen. En die groep, dát is jouw waardevolle publiek.
En de fans met een mening die ik eerder noemde, zijn die er nog steeds? Zeker. En ze moeten ook blijven. Eén verschil: nu gaat het gesprek eerder over de onderliggende strategie en keuzes dan over de uitwerking en hun smaak. En dat gesprek wordt niet alleen met mij van communicatie gevoerd, maar ook op andere plekken binnen de organisatie.
Want als je samen met je organisatie helder hebt welke keuzes je maakt en waarom, dan deel je ook de verantwoordelijkheid en het succes. Natuurlijk, er blijft altijd een risico dat je de plank misslaat. Maar zeg eens eerlijk: geldt dat niet voor alle keuzes die we in het leven maken?
Tip! Nieuwsgierig naar meer over de psychologie en sociologie achter communicatie? “De Psychologie van Communicatie” van Gonda Duivenvoorden is een persoonlijke aanrader.